రూపాయి ప్రయాణం: నాటి ‘ICU’ విమర్శల నుంచి నేటి ₹88/$ వరకు – వాస్తవాలు, వాదనలు

US డాలర్‌తో పోలిస్తే భారత రూపాయి మారకం విలువ సరికొత్త రికార్డు కనిష్ట స్థాయికి, ₹88 దాటి పడిపోయింది. ఈ నేపథ్యంలో, 2014కు ముందు ప్రతిపక్షంలో ఉన్నప్పటి నాయకుల వ్యాఖ్యలు, అధికారంలోకి వచ్చాక మారిన వాదనలు, మరియు ప్రస్తుత ఆర్థిక వాస్తవాలపై ఒక విశ్లేషణ.

2013లో ప్రతిపక్షాల విమర్శలు

2013లో UPA ప్రభుత్వం అధికారంలో ఉన్నప్పుడు, రూపాయి విలువ పడిపోవడంతో (taper tantrum), అప్పటి ప్రతిపక్ష BJP నాయకులు తీవ్రస్థాయిలో విమర్శలు చేశారు. వారు రూపాయి పరిస్థితిని ICU/ventilator తో పోల్చారు.

• నరేంద్ర మోదీ (అప్పటి గుజరాత్ CM): “ఢిల్లీలో ఉన్న ఒక doctor (ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్) రూపాయిని ventilator పై వదిలేశారు,” అని, రూపాయి “ICU లో చావుబతుకుల మధ్య ఉంది” అని వ్యాఖ్యానించారు.
• సుష్మా స్వరాజ్: “రూపాయి తన విలువను కోల్పోయింది. ప్రధానమంత్రి తన గౌరవాన్ని కోల్పోయారు,” అని tweet చేశారు.
• రాజ్‌నాథ్ సింగ్: UPA ప్రభుత్వం ఆర్థిక వ్యవస్థను ICU లోకి నెట్టి, “రూపాయిని ventilator పై పెట్టింది” అని విమర్శించారు.

సందర్భం: అప్పట్లో రూపాయి విలువ రికార్డు స్థాయిలో ₹68.85/$ కు పడిపోయింది.

‘₹40/$’ మరియు ‘నల్లధనం’ వాగ్దానాలు

ఎన్నికల సమయంలో కొన్ని వాగ్దానాలు విస్తృతంగా ప్రచారంలోకి వచ్చాయి.

• ₹40/$ అంచనా: నరేంద్ర మోదీ అధికారంలోకి వస్తే డాలర్‌కు రూపాయి విలువ ₹40 కి బలపడుతుందని శ్రీ శ్రీ రవిశంకర్ మార్చి 2014లో చేసిన tweet ను అనేకమంది ఉటంకించారు.
• 100 రోజుల్లో నల్లధనం: BJP ప్రభుత్వం ఏర్పడిన “100 రోజుల్లో” విదేశాల్లోని నల్లధనాన్ని వెనక్కి తెస్తామని బాబా రాందేవ్‌ పదేపదే ప్రకటించారు.

నల్లధనంపై వాస్తవంగా జరిగింది:

• Black Money Act (2015): ఈ చట్టం కింద, సుమారు ₹4,164 కోట్ల విలువైన విదేశీ ఆస్తుల వివరాలు వెల్లడయ్యాయి. ప్రభుత్వం పన్నులు/జరిమానాల రూపంలో సుమారు ₹2,476 కోట్లు సేకరించింది.
• Income Declaration Scheme (2016): ఈ దేశీయ పథకం కింద, సుమారు ₹65,250 కోట్ల నుంచి ₹67,382 కోట్ల వరకు అప్రకటిత ఆదాయం వెల్లడైంది.

2014 తర్వాత మారిన వాదన

2014లో అధికారంలోకి వచ్చాక, రూపాయి బలహీనపడటంతో ప్రభుత్వ వాదనలో మార్పు కనిపించింది. 2018లో, అప్పటి Finance Minister అరుణ్ జైట్లీ, రూపాయి పతనానికి దేశీయ కారణాల కన్నా “ప్రపంచ కారకాలే (global factors)” కారణమని వాదించారు.

నేటి పరిస్థితి: ₹88/$ మరియు కారణాలు

• సరికొత్త రికార్డు కనిష్టం: ఆగస్టు 29, 2025న, రూపాయి విలువ intraday trade లో ₹88.31/$ కు పడిపోయింది. RBI జోక్యం తర్వాత ₹88.20 వద్ద స్థిరపడింది. భారత వస్తువులపై కొత్త U.S. tariffs, portfolio outflows, మరియు importers నుంచి పెరిగిన dollar demand ప్రస్తుత పతనానికి ప్రధాన కారణాలుగా విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.¹

రూపాయి ₹40కి ఎందుకు చేరలేదు? దీర్ఘకాలిక కారణాలు:

1. Inflation & Productivity: అమెరికాతో పోలిస్తే భారతదేశంలో సగటు inflation ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల రూపాయి విలువ క్రమంగా క్షీణించడం సాధారణమే.
2. Oil & Gold దిగుమతులు: భారతదేశం నికరంగా భారీ அளவில் oil imports చేసుకోవడం, gold దిగుమతులు పెరగడం వల్ల trade gap పెరిగి రూపాయిపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది.
3. Global Shocks: అమెరికా Fed వడ్డీ రేట్ల పెంపు, అంతర్జాతీయంగా ప్రతికూల పరిస్థితులు, మరియు ఇప్పుడు tariff షాక్‌లు dollar కు demand ను పెంచుతున్నాయి.
4. RBI Policy: RBI రూపాయి విలువను ఒక నిర్దిష్ట స్థాయికి పరిమితం చేయదు. కేవలం మార్కెట్లో తీవ్రమైన ఒడిదొడుకులను (volatility) నియంత్రించడానికి మాత్రమే జోక్యం చేసుకుంటుంది.

₹40/$ అంచనాలు మరియు “100 రోజుల్లో నల్లధనం” వాగ్దానాలు కార్యరూపం దాల్చలేదు. నేటి ₹88/$ రికార్డు పతనానికి tariffs, బలమైన dollar, మరియు భారతదేశ నిర్మాణాత్మక దిగుమతి అవసరాలే కారణం. RBI ఈ ఒత్తిడిని పూర్తిగా తిప్పికొట్టకుండా, కేవలం దాని ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి ప్రయత్నిస్తోంది.