Press Freedom in India: భారత ప్రజాస్వామ్యంలో మీడియా పరిస్థితి

ప్రజాస్వామ్యంలో మీడియా పాత్ర ఎంత ముఖ్యమో మళ్లీ మళ్లీ చర్చకెక్కుతుంది. పత్రికా స్వేచ్ఛ, ప్రజల సమాచారం హక్కు, ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ అధికారులపై పర్యవేక్షణ—ఇవన్నీ మీడియా బలహీనమైతే నష్టమవుతాయి.

మీడియా చేయాల్సిన అసలు పని

ప్రజాస్వామ్యంలో స్వతంత్ర మీడియా నాలుగు ప్రధాన బాధ్యతలు కలిగి ఉంటుంది:

నిజాలు అందించడం — కేవలం కోట్స్ కాదు, సత్యం + నేపథ్యం.

అధికారంపై కంటివేయడం — ప్రభుత్వం, రాజకీయాలు, కార్పొరేట్లు అన్నింటిపై భయంలేకుండా ప్రశ్నించడం.

వివిధ అభిప్రాయాలకు స్థలం — మైనారిటీలకూ, వ్యతిరేక వాదనలకూ వేదిక.

ప్రజా ప్రయోజనం ముందు — విపత్తులు, యుద్ధం, మహమ్మారి వంటి సమయంలో వేగం కంటే ఖచ్చితమైన సమాచారం ముఖ్యం.

భారతదేశం మీడియా స్థితి – 2025 ఆగస్టు దృష్ట్యా

ప్రెస్ ఫ్రీడమ్ ఇండెక్స్ 2025లో భారత్ 180 దేశాల్లో 151వ స్థానంలో ఉంది. “చాలా తీవ్రమైన” పరిస్థితిగా రిపోర్టర్స్ వితౌట్ బోర్డర్స్ పేర్కొంది.

ఫ్రీడమ్ హౌస్ ప్రకారం భారత్ “పాక్షికంగా స్వేచ్ఛ” గానే ఉంది. స్కోరు 66/100 నుండి ఈ ఏడాది 63/100కి పడిపోయింది.

రాయిటర్స్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ డిజిటల్ న్యూస్ రిపోర్ట్ 2025 ప్రకారం ప్రపంచవ్యాప్తంగా వార్తలపై విశ్వాసం 40% వద్దే నిలిచింది. భారత్‌లో 55% మంది యూట్యూబ్ ద్వారా వార్తలు వినియోగిస్తున్నారు.

ఇంటర్నెట్ షట్‌డౌన్లు విషయంలో భారత్ మళ్లీ టాప్‌లోనే ఉంది. 2024లో 84 సార్లు ఇంటర్నెట్ నిలిపివేతలు చోటుచేసుకున్నాయి.

ప్రకటనల మార్కెట్లో డిజిటల్ ఆధిపత్యం కొనసాగుతోంది. 2025 ఆర్థిక సంవత్సరానికి 46% ప్రకటన ఖర్చు డిజిటల్‌లోకి వెళ్ళింది.

రేటింగ్స్ & TRPs

BARC వారపు గణాంకాల ప్రకారం (Week 32: ఆగస్టు 9–15, 2025) ఎక్కువగా జనరల్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్ ఛానెల్స్ే అగ్రస్థానంలో ఉన్నాయి. అంటే టీవీ రేటింగ్స్ పరిమాణాన్ని చూపుతాయి కానీ నాణ్యతను కాదు.

ఈ స్థితి దేశానికి ఏమని సూచిస్తోంది?

ప్రజాస్వామ్య నాణ్యతపై నేరుగా ప్రభావం: మీడియా బలహీనమైతే అవినీతి, పాలనలో తప్పులు వెలుగులోకి రావడం ఆలస్యం అవుతుంది.

సమాచార స్వచ్ఛత బలహీనమవుతోంది: ప్లాట్‌ఫామ్ వీడియోలు, TRP ఒత్తిడి వలన వేగం మీదే దృష్టి, వాస్తవ నిర్ధారణ నిర్లక్ష్యం.

ఆర్థిక ఒత్తిడి: ప్రకటనల కోసం క్లిక్స్, వ్యూస్‌పైనే దృష్టి. ఫలితంగా లోతైన పరిశోధనాత్మక జర్నలిజం వెనకబడుతుంది.

చట్టాలు, నియంత్రణ: డిజిటల్ డేటా ప్రొటెక్షన్ చట్టం, బ్రాడ్‌కాస్టింగ్ బిల్ వంటి అంశాలు మీడియాలోని స్వేచ్ఛను నిర్ణయించబోతున్నాయి.

ప్రజలు గుర్తుంచుకోవాల్సిన ప్రశ్నలు

ఈ వార్తకు ఆధారం ఏమిటి?

తప్పు అయితే సరిదిద్దారా?

యజమాన్యం, ప్రకటన దారులు ఎవరు?

విభిన్న నిపుణుల అభిప్రాయాలు ఉన్నాయా లేక ఒక్కవైపు మాత్రమేనా?

వాస్తవాలు జోడిస్తున్నారా లేక సంచలనమేనా?

మీడియా స్వేచ్ఛ బలహీనమైతే ప్రజాస్వామ్యం కుంగిపోతుంది. రేటింగ్స్ వెంబడి సత్యం మరుగున పడితే, సమాజం మొత్తం మోసపోతుంది. ప్రజలు, ప్రభుత్వాలు, వ్యాపారాలు—అందరూ కలసి స్వేచ్ఛ, బాధ్యత, నాణ్యత ఉన్న మీడియాను కాపాడాలి.