Waqf Act అమలులో కీలక మలుపు: 3 నిబంధనలకి Supreme Court బ్రేక్!

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇటీవల తీసుకువచ్చిన వక్ఫ్ (సవరణ) చట్టం, 2025 దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఈ చట్టం మైనారిటీల హక్కులను హరిస్తుందని ప్రతిపక్షాలు, ముస్లిం సంఘాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేయగా, వక్ఫ్ ఆస్తుల మెరుగైన నిర్వహణకే ఈ సంస్కరణలు అని ప్రభుత్వం వాదించింది. ఈ వివాదం సుప్రీంకోర్టుకు చేరగా, అత్యున్నత న్యాయస్థానం సెప్టెంబర్ 15, 2025న కీలక మధ్యంతర ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. ఈ నేపథ్యంలో, ఈ చట్టం ఎలా రూపుదిద్దుకుంది, దానిపై వ్యక్తమైన ఆందోళనలు ఏమిటి, సుప్రీంకోర్టు ఏం చెప్పిందనే వివరాలను పరిశీలిద్దాం.

1. బిల్లు రూపకల్పన మరియు పార్లమెంటులో ఆమోదం

వక్ఫ్ ఆస్తుల నిర్వహణలో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం పెంచే లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం వక్ఫ్ (సవరణ) బిల్లు, 2025ను రూపొందించింది. ఈ బిల్లు పార్లమెంటులో వేగంగా ఆమోదం పొందింది.

• ఏప్రిల్ 3, 2025: లోక్‌సభలో ఈ బిల్లును ప్రవేశపెట్టి, అదే రోజు ఆమోదించారు.
• ఏప్రిల్ 4, 2025: రాజ్యసభ కూడా ఈ బిల్లుకు ఆమోదముద్ర వేసింది.
• ఏప్రిల్ 5, 2025: భారత రాష్ట్రపతి ఈ బిల్లుపై సంతకం చేయడంతో ఇది చట్టంగా మారింది.
• ఏప్రిల్ 8, 2025: కేంద్ర ప్రభుత్వం వక్ఫ్ (సవరణ) చట్టం, 2025ను అధికారికంగా నోటిఫై చేసింది.

2. ప్రతిపక్షాలు మరియు మైనారిటీల ఆందోళనలు

ఈ చట్టంలోని కొన్ని నిబంధనలు రాజ్యాంగ విరుద్ధంగా ఉన్నాయని, ముస్లిం సమాజం యొక్క మత స్వేచ్ఛకు భంగం కలిగించేలా ఉన్నాయని ప్రతిపక్షాలు, ముస్లిం సంఘాలు తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి. ప్రధానంగా మూడు అంశాలపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తమయ్యాయి:

1. “ఆచరించే ముస్లిం” నిబంధన: ఒక ఆస్తిని వక్ఫ్ చేయాలంటే, ఆ వ్యక్తి కనీసం ఐదేళ్లుగా “ఆచరించే ముస్లిం” (Practicing Muslim) అయి ఉండాలనే నిబంధనపై తీవ్ర వ్యతిరేకత వచ్చింది. ఎవరు “ఆచరించే ముస్లిం” అని నిర్ధారించడానికి సరైన యంత్రాంగం లేనందున, ఈ నిబంధనను ఏకపక్షంగా, దుర్వినియోగం చేసే అవకాశం ఉందని ఆందోళన చెందారు.
2. కలెక్టర్ అధికారాలు: ఒక ఆస్తి వక్ఫ్ ఆస్తా లేక ప్రభుత్వ భూమా అని నిర్ణయించే అధికారాన్ని ప్రభుత్వంచే నియమించబడిన కలెక్టర్‌కు కట్టబెట్టడాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. ఇది అధికారాల విభజన సూత్రానికి విరుద్ధమని, పౌరుల హక్కులపై కార్యనిర్వాహక వర్గానికి అధికారం ఇవ్వడమేనని వాదించారు.
3. ముస్లిమేతరుల సభ్యత్వం: వక్ఫ్ బోర్డులలో ముస్లిమేతరులను సభ్యులుగా చేర్చడంపై కూడా అభ్యంతరాలు వచ్చాయి. ఇది ఇతర మతాల ధార్మిక సంస్థల నిర్వహణలో లేని విధానమని, వక్ఫ్ బోర్డుల స్వయంప్రతిపత్తికి విఘాతం కలిగిస్తుందని పేర్కొన్నారు.

3. సుప్రీంకోర్టులో సవాల్

ఈ చట్టం యొక్క రాజ్యాంగబద్ధతను సవాలు చేస్తూ పలువురు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు. వీరిలో ఆల్ ఇండియా ముస్లిం పర్సనల్ లా బోర్డ్ (AIMPLB), జమియత్ ఉలేమా-ఎ-హింద్ వంటి ప్రముఖ ముస్లిం సంస్థలతో పాటు పలువురు ప్రతిపక్ష పార్టీల ఎంపీలు, పౌర సమాజ సభ్యులు ఉన్నారు.

4. సుప్రీంకోర్టు మధ్యంతర ఉత్తర్వులు

ఈ పిటిషన్లపై విచారణ జరిపిన భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) జస్టిస్ బి.ఆర్. గవాయ్ మరియు జస్టిస్ అగస్టిన్ జార్జ్ మసీహ్‌లతో కూడిన ధర్మాసనం, సెప్టెంబర్ 15, 2025న కీలక మధ్యంతర ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.

• • పూర్తి స్టేకు నిరాకరణ: చట్టం మొత్తాన్ని నిలిపివేయడానికి ధర్మాసనం నిరాకరించింది. పార్లమెంటు ఆమోదించిన చట్టం యొక్క రాజ్యాంగబద్ధతను ప్రాథమికంగా విశ్వసించాల్సి ఉంటుందని స్పష్టం చేసింది.
  • మూడు నిబంధనలపై స్టే: అయితే, అత్యంత వివాదాస్పదమైన మూడు నిబంధనల అమలుపై మధ్యంతర స్టే విధించింది:
    1. “ఆచరించే ముస్లిం”గా ఎవరు అర్హులో స్పష్టత లేనందున, ఆ నిబంధనను నిలిపివేస్తున్నట్లు ప్రకటించింది.
    2. ఆస్తి వక్ఫ్ ఆస్తా కాదా అని నిర్ణయించే అధికారం కలెక్టర్‌కు ఇవ్వడాన్ని కూడా నిలిపివేసింది.
    3. రాష్ట్ర వక్ఫ్ బోర్డులలో ముగ్గురు, కేంద్ర వక్ఫ్ కౌన్సిల్‌లో నలుగురికి మించి ముస్లిమేతర సభ్యులు ఉండరాదని పరిమితి విధించింది.

5. ప్రతిపక్షాలు, ముస్లిం బోర్డుల స్పందనలు

సుప్రీంకోర్టు తీర్పుపై ప్రతిపక్షాలు, ముస్లిం సంఘాలు హర్షం వ్యక్తం చేశాయి.

కాంగ్రెస్ పార్టీ: కాంగ్రెస్ ప్రధాన కార్యదర్శి జైరాం రమేష్ స్పందిస్తూ, “ఈ తీర్పు మా వాదనను బలపరిచింది. ఇది మోదీ ప్రభుత్వానికి గట్టి చెంపపెట్టు. రాజ్యాంగ విలువలకు ఇది ఒక ముఖ్యమైన విజయం” అని వ్యాఖ్యానించారు.

• AIMPLB: ఆల్ ఇండియా ముస్లిం పర్సనల్ లా బోర్డ్ (AIMPLB) కార్యవర్గ సభ్యుడు ఖలీద్ రషీద్ ఫరంగి మహాలీ తీర్పును స్వాగతించారు. “చట్టం మొత్తంపై స్టే వస్తుందని ఆశించినప్పటికీ, కీలక నిబంధనలను నిలిపివేయడం ఒక ముఖ్యమైన ముందడుగు. ఇది మాకు గణనీయమైన ఉపశమనం కలిగించింది” అని ఆయన అన్నారు.
• పస్మాంద ముస్లిం మహాజ్: అఖిల భారత పస్మాంద ముస్లిం మహాజ్ ఈ తీర్పును “సమగ్రమైన తీర్పు”గా అభివర్ణించింది. ఇది “రాజ్యాంగ సూత్రాలను కాపాడుతూ, న్యాయాన్ని, వక్ఫ్ సంస్థల పవిత్రతను నిలబెట్టింది” అని పేర్కొంది.

మొత్తంమీద, వక్ఫ్ (సవరణ) చట్టం 2025 అమలులో ఉన్నప్పటికీ, దానిలోని అత్యంత వివాదాస్పద నిబంధనలు ప్రస్తుతం నిలిచిపోయాయి. ఈ కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చే తుది తీర్పు దేశంలో వక్ఫ్ ఆస్తుల నిర్వహణ భవిష్యత్తును నిర్దేశించనుంది.