రాజ్ భవన్ Vs. రాష్ట్రాలు: Supreme Court జోక్యంతో మారేనా తీరు?

ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రజలు ఎన్నుకున్న ప్రభుత్వాలకే అధికారం ఉంటుంది. కానీ, మన దేశంలో గత కొంతకాలంగా, ప్రజలు ఎన్నుకున్న రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల అధికారాలకు, కేంద్ర ప్రభుత్వం నియమించిన గవర్నర్లు అడ్డుపడుతున్నారనే వివాదం ముదురుతోంది. రాష్ట్ర శాసనసభలు ఆమోదించిన బిల్లులను గవర్నర్లు ఏళ్ల తరబడి ఆమోదించకుండా తమ దగ్గరే పెట్టుకుంటున్నారు. ఈ సమస్యపై సుప్రీంకోర్టు తలుపు తట్టడంతో, న్యాయస్థానం గవర్నర్ల తీరుపై చాలా సీరియస్‌గా స్పందించింది. ఇప్పుడు అందరి చూపు సుప్రీంకోర్టు వైపే ఉంది.

అసలు సమస్య ఏంటి?

రాజ్యాంగం ప్రకారం, ఒక రాష్ట్ర శాసనసభ బిల్లును ఆమోదించి పంపినప్పుడు, గవర్నర్ దానికి ఆమోదం తెలపాలి, లేదా ఏవైనా అభ్యంతరాలుంటే వెనక్కి పంపాలి, లేదంటే రాష్ట్రపతి పరిశీలనకు పంపాలి. కానీ, కొందరు గవర్నర్లు ఈ మూడింటిలో ఏదీ చేయకుండా, బిల్లులను తమ దగ్గరే ఉంచుకుంటున్నారు. దీనివల్ల రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ముఖ్యమైన చట్టాలను అమలు చేయలేకపోతున్నాయి. ఇది ఎన్నికైన ప్రభుత్వాలను పనిచేయకుండా అడ్డుకోవడమే అని, కేంద్ర రాజకీయాలకు గవర్నర్లు పావులుగా మారుతున్నారని రాష్ట్రాలు ఆరోపిస్తున్నాయి.

వివిధ రాష్ట్రాలలో వివాదాలు మరియు సుప్రీంకోర్టు స్పందన

• తమిళనాడు: గవర్నర్ ఆర్.ఎన్. రవి, ప్రభుత్వం పంపిన 10కి పైగా బిల్లులను చాలా కాలం పాటు ఆపడంతో, తమిళనాడు ప్రభుత్వం అక్టోబర్ 31, 2023న సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది. నవంబర్ 10, 2023న జరిగిన విచారణలో, ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) డి.వై. చంద్రచూడ్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం ఈ జాప్యం “తీవ్ర ఆందోళన కలిగించే విషయం” అని వ్యాఖ్యానించింది. “ఎన్నికైన శాసనసభ ఆమోదించిన బిల్లులపై గవర్నర్ తప్పనిసరిగా చర్య తీసుకోవాలి, వాటిపై కూర్చోవడానికి వీల్లేదు” అని సీజేఐ చంద్రచూడ్ స్పష్టం చేశారు. ఆ తర్వాతే గవర్నర్ ఆ బిల్లులపై చర్య తీసుకున్నారు.
• పంజాబ్: ఇక్కడి గవర్నర్ బన్వారీలాల్ పురోహిత్, అసెంబ్లీ సమావేశాల చట్టబద్ధతనే ప్రశ్నిస్తూ బిల్లులను ఆపారు. ఈ కేసులో నవంబర్ 10, 2023న సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. సీజేఐ చంద్రచూడ్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం, స్పీకర్ పిలిచిన సభను శంకించే అధికారం గవర్నర్‌కు లేదని తేల్చి చెప్పింది. “బిల్లుపై అసమ్మతి తెలిపే అధికారం గవర్నర్‌కు రాజ్యాంగం ఇచ్చిన ఒక అవకాశం మాత్రమే, దానిని ఏకపక్షంగా, ఇష్టానుసారంగా వాడకూడదు” అని కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది.
• కేరళ: ఇక్కడ గవర్నర్ ఆరిఫ్ మహమ్మద్ ఖాన్ ఎనిమిది బిల్లులను, కొన్నింటిని రెండేళ్లకు పైగా ఆపడంతో, కేరళ ప్రభుత్వం నవంబర్ 2, 2023న సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్ వేసింది. నవంబర్ 24, 2023న జరిగిన విచారణలో, సీజేఐ చంద్రచూడ్ “రెండు సంవత్సరాలుగా గవర్నర్ ఆ బిల్లులపై ఏం చేస్తున్నారు?” అని సూటిగా ప్రశ్నించారు. గవర్నర్ల చర్యలు ప్రభుత్వాన్ని పనిచేయకుండా “నిర్వీర్యం చేసేలా” ఉండకూడదని ఆయన గట్టిగా హెచ్చరించారు.

రాష్ట్రపతి రిఫరెన్స్: కొత్త మలుపు

వేర్వేరు రాష్ట్రాల కేసులలో సుప్రీంకోర్టు నుంచి వ్యతిరేక తీర్పులు వస్తుండటంతో, కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ విషయంలో ఒక కొత్త అడుగు వేసింది. గవర్నర్ల అధికార పరిధి ఏమిటి, బిల్లుల ఆమోదంపై కోర్టులు కాలపరిమితి విధించవచ్చా అనే అంశాలపై సలహా ఇవ్వాలని రాష్ట్రపతి ద్వారా సుప్రీంకోర్టును కోరింది. దీనిని ‘ప్రెసిడెన్షియల్ రిఫరెన్స్’ అంటారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలతో వివాదంలో గవర్నర్ల చర్యలను సమర్థించుకోవడానికే కేంద్రం ఈ మార్గాన్ని ఎంచుకుందని విమర్శకులు భావిస్తున్నారు.

ఎన్నికైన ప్రభుత్వాలను పనిచేయకుండా అడ్డుకునే అధికారం, నియమితులైన గవర్నర్లకు ఉండటం ప్రజాస్వామ్యానికే ప్రమాదం. ప్రజల తీర్పుతో ఏర్పడిన ప్రభుత్వాల నిర్ణయాలను, ఒక వ్యక్తి ఆపగలగడం రాజ్యాంగ స్ఫూర్తికి విరుద్ధం. ప్రస్తుతం ఈ వివాదం సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగ ధర్మాసనం ముందు ఉంది. బిల్లులను ఎంతకాలంలోపు ఆమోదించాలో స్పష్టమైన గడువును నిర్ణయించి, గవర్నర్ల అధికార దుర్వినియోగానికి అడ్డుకట్ట వేయాలని అందరూ ఆశిస్తున్నారు. సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చే తీర్పు, మన దేశంలో కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలను, సమాఖ్య వ్యవస్థ భవిష్యత్తును నిర్ణయించనుంది.