ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ, సామాజిక చరిత్రను నిశితంగా పరిశీలించి చూస్తే, కొన్ని సంఘటనలు సమాజం యొక్క అంతరాత్మను తీవ్రంగా గాయపరిచాయి. ముఖ్యంగా దళితులపై జరిగిన అమానవీయ దాడులు, ప్రజాస్వామ్య విలువలకే పెను సవాలు విసిరాయి. కారంచేడు, నీరుకొండ, చుండూరు లాంటి మారణహోమాలు కేవలం ఆవేశంలో జరిగిన సంఘటనలు కావు. వాటి వెనుక స్పష్టమైన కుల ఆధిపత్య ధోరణి, రాజకీయ అండదండలు ఉన్నాయనేది కాదనలేని సత్యం. ఏ రాజకీయ పార్టీ అధికారంలో ఉంటే, ఆ పార్టీకి చెందిన అగ్రకులాలు దళితులపై దాడులకు తెగబడటానికి ధైర్యం చేస్తున్నాయా? ఈ ఘటనల సరళిని విశ్లేషించడం నేటి తరుణంలో అత్యంత అవసరం.
ఆధిపత్యం యొక్క అమానవీయ రూపాలు
1985 జూలై 17న ప్రకాశం జిల్లా కారంచేడులో జరిగిన మారణకాండ, రాష్ట్రంలో దళిత ఉద్యమానికి ఒక మలుపు. గ్రామంలోని కమ్మ సామాజిక వర్గానికి చెందిన వారు, మాదిగ కులస్థులపై పాశవికంగా దాడి చేసి ఆరుగురిని హత్య చేసి, ముగ్గురు మహిళలపై అత్యాచారానికి పాల్పడ్డారు. కేవలం తాగునీటి చెరువు వద్ద జరిగిన ఒక చిన్న వాగ్వాదం ఇంతటి దారుణానికి కారణమైందంటే, దాని వెనుక ఉన్న కుల అహంకారం ఎంతటిదో అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఈ సంఘటన జరిగినప్పుడు రాష్ట్రంలో తెలుగుదేశం పార్టీ అధికారంలో ఉంది. ఇదే పరంపరలో, 1987 జూలై 15న గుంటూరు జిల్లా నీరుకొండలో, దళితుల పెళ్లి ఊరేగింపు అగ్రకులాల వీధిలోకి ప్రవేశించిందన్న నెపంతో కమ్మ కులస్థులు జరిపిన దాడిలో ఐదుగురు దళితులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఈ రెండు ఘటనలు అధికారంలో ఉన్న పార్టీతో ముడిపడిన అగ్ర కులాల ఆధిపత్య ప్రదర్శనకు నిలువుటద్దాలుగా నిలిచాయి. సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు ఈ దాడులను, దళితులలో పెరుగుతున్న ఆత్మగౌరవం మరియు చైతన్యాన్ని సహించలేని ఆధిపత్య కులాల హింసాత్మక ప్రతిచర్యగా విశ్లేషించారు (Karamchedu and the Dalit subject in Andhra Pradeshలో ఈ అంశంపై లోతైన విశ్లేషణ ఉంది).
కొన్నేళ్ల తర్వాత, 1991 ఆగస్టు 6న గుంటూరు జిల్లా చుండూరులో జరిగిన నరమేధం రాష్ట్ర చరిత్రలోనే ఒక చీకటి అధ్యాయం. ఇక్కడ రెడ్డి సామాజిక వర్గానికి చెందిన వారు, పోలీసుల సహాయంతో ఎనిమిది మంది మాల కులస్థులను అత్యంత కిరాతకంగా నరికి చంపారు. సినిమా హాలులో ఒక దళిత యువకుడి కాలు పొరపాటున రెడ్డి కులానికి చెందిన మహిళకు తగిలిందనే చిన్న సంఘటన, దళితులను సామాజికంగా బహిష్కరించడానికి, చివరికి ఈ మారణహోమానికి దారితీసింది. ఈ దుర్ఘటన జరిగినప్పుడు రాష్ట్రంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ అధికారంలో ఉంది మరియు ముఖ్యమంత్రిగా నేదురుమల్లి జనార్ధన రెడ్డి ఉన్నారు. ఈ ఘటనపై ఆంధ్రప్రదేశ్ పౌరహక్కుల సంఘం (APCLC) ప్రచురించిన నివేదిక, పోలీసు యంత్రాంగం యొక్క పక్షపాత వైఖరిని, అధికార అండతో దుండగులు ఎలా చెలరేగిపోయారో స్పష్టంగా నమోదు చేసింది (The Chundur Carnage Report).
అధికారం – అండ – నేరపూరిత ధీమా
ఈ మూడు ప్రధాన సంఘటనలను పరిశీలిస్తే ఒక స్పష్టమైన నమూనా కనిపిస్తుంది. అధికారంలో ఉన్న పార్టీతో సంబంధం ఉన్న ఆధిపత్య కులాలు, చట్టం తమను ఏమీ చేయదనే ధీమాతో దాడులకు పాల్పడ్డాయి. దీనినే “రాజకీయ అండతో వచ్చే నేరపూరిత ధీమా” (Political Patronage and Impunity) అంటారు. ఆంధ్రప్రదేశ్లో కుల హింసపై జరిగిన ఒక అధ్యయనంలో, “రాష్ట్ర స్థాయిలో ఏ పార్టీ అధికారంలో ఉందో, ఆయా ఘటనలలో దళితులపై దాడి చేసిన వారు ఆ పార్టీ నాయకుడి కులానికి చెందినవారే” అని నిర్ధారించారు (CASTE VIOLENCE IN ANDHRA PRADESH AND STATE RESPONSE).
ఈ దాడులకు మూలకారణం కేవలం తాత్కాలిక ఘర్షణలు కాదు. దళితులు విద్య, ఆర్థిక రంగాలలో ముందుకు రావడం, తమ హక్కుల కోసం నిలబడటం, ఆత్మగౌరవంతో జీవించడం వంటి పరిణామాలను జీర్ణించుకోలేని భూస్వామ్య, అగ్రకుల మనస్తత్వమే ఈ హింసకు అసలు కారణం. తమ సామాజిక ఆధిపత్యాన్ని, పాత వర్గ సమీకరణాలను హింస ద్వారా పునఃస్థాపించాలనే ప్రయత్నమే ఈ మారణకాండల వెనుక ఉన్న చేదు నిజం. ఈ క్రమంలో, ప్రభుత్వ యంత్రాంగాలు సైతం తరచుగా బాధితుల పక్షాన కాకుండా, ఆధిపత్య కులాల ప్రయోజనాలకే కొమ్ము కాయడం వ్యవస్థాగతమైన వైఫల్యాన్ని సూచిస్తుంది. హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్ వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలు సైతం భారత దేశంలో కుల హింస ఘటనలలో ప్రభుత్వ యంత్రాంగాల ప్రమేయం లేదా నిర్లక్ష్యంపై నివేదికలు ఇచ్చాయి (Hidden Apartheid, HRW Report).
రాజకీయ పార్టీలు మారవచ్చు, నాయకులు మారవచ్చు, కానీ అధికార మార్పిడితో పాటే ఆధిపత్య కులాల దౌర్జన్యాలు కూడా రూపం మార్చుకుంటున్నాయే తప్ప అంతం కావడం లేదు. ఇది ఏదో ఒక పార్టీకి మాత్రమే పరిమితమైన సమస్య కాదు. కుల వ్యవస్థ మన సమాజంలో ఎంత లోతుగా పాతుకుపోయిందో, రాజ్యాధికారం దానికి ఎలా అండగా నిలుస్తుందో ఈ ఘటనలు రుజువు చేస్తున్నాయి. రాజ్యాంగం ప్రసాదించిన సమానత్వపు హక్కును కాపాడవలసిన ప్రభుత్వాలే, తమ కుల ప్రయోజనాలకు కాపలా కాస్తున్నప్పుడు దళితులకు రక్షణ ఎక్కడ? ఈ ప్రశ్న ప్రతి ఒక్కరినీ ఆలోచింపజేయాలి. చట్టాలను కఠినంగా అమలు చేయడం, పోలీసు వ్యవస్థలో సంస్కరణలు తీసుకురావడం, అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా రాజకీయ పార్టీలు కుల సమీకరణాలను ఓట్ల కోసం కాకుండా, సామాజిక న్యాయం కోసం ఉపయోగించినప్పుడే నిజమైన మార్పు సాధ్యమవుతుంది. లేకపోతే, చరిత్ర పునరావృతం అవుతూనే ఉంటుంది.

అధికార మదమా? దళిత సమాజంపై దాష్టీకమా? పవన్ ఫ్లెక్సీపై పెల్లుబికిన నిరసనలు, అధినాయకత్వం అర్థవంతమైన మౌనం!